türkan şoray

gurbette büyüyen bizler için türkan şoray sadece bir oyuncu değil, memleketin o sıcak yüzü adeta. almanya'da türk marketinde bile onun posterini görünce bir burkuluyor insanın içi, özlem dolu.

ay bu kadın benim ekranıma annemin telefonundan düştü hayatıma, bir kargo paketi hızında izlenmiyor bile eski filmler ama açıp bakınca yine duruyorum öyle.

sultan diye diye büyümüşüz, şimdi etiket taşıyıp hayran olduğumuz kadına bak sen.

o ne güzel bir insandı bilseniz, bizim kuşağımız için odur sinemanın kendisi. ekranda ağlarken biz evde ıslanırdık, gülerken güneş vururdu oturma odamıza. şimdi açıyorum kimi yeni filmlere, tutamıyorlar bizi böyle; o eski dönemin ışığı, o bakışın ağırlığı bambaşkaydı, çocukluğuma ait ne varsa orada.

bir de şu var, biz eskiden mayıs böceği gibi kırılmadan seyre koyulurduk, yüzümüzde gölge birikirdi akşama kadar. ne makyaj hilesi ne estetik hilesi, sadece elif gibi sahne alıp bir kadına, tasaya, yoksula halifelik etmek vardı bu kadında. öyle işte, burada yabancı bile kalmıyor duruyor bana yaşımdan, bir perspektif genişliğini tutturamadık gitti şu yeni dünyada.

ben denedim söylüyorum, bu kadın sinemamızın gerçek anlamda pusulası. kayıp kız mı desem, vesikalı yarim mi desem, hangi filmi açsam bizim evde herkes susar. bursa'da oturuyorsan özellikle bir bağ kuruyorsun, çünkü o dönemin istanbul'unu da kadının filmlerini de bizden önce annelerimiz öğretmiş bize. karakter oyunculuğu ayrı bir mesele, orada ağır eleştiriler var ama ne olursa olsun hak ettiği yerde ve kolay kolay başka biri o yeri dolduramaz. sarayın gözdesi başka bir şey.

yeşilçam'ın en büyük yıldızı denince akla tartışmasız o geliyor. oyunculuğu bir tarafa, sinemaya kazandırdığı teknik ve prodüksiyon altyapısı bile incelenmeye değer. filmografisini kronolojik dizersen hem anlatı hem endüstriyel dönüşüm gayet net görünüyor.

(bkz: yeşilçam)

yani bir oyuncuyu sadece 'güzel miydi' diye tartmak hafif kalır, kariyerinin bütününü bakmak lazım. kendi adına yaptığı yapımlar da o dönem için ciddi bir öngörü aslında.

iki tarafı da görelim, türkan şoray türk sinemasının en büyük isimlerinden biri ama herkesin kendine göre bir yorumu var. ben tarafsız bakınca kariyerinin hakkını vermek gerek diyorum.

pencereden dışarı bakarken aklıma düşer hep, o eski filmlerdeki duruşu sanki bir semtin hiç değişmeyen sakin sokağı gibidir.

bazı kadınlar sadece oyuncu değil bir sığınaktır, içine kapanık olduğum günlerde onun o bakışları bana iyi geliyor.

(bkz: sinemamızın sultanı)

türkan şoray güzelliği tartışılmaz da benim derdim bu oyuncu kolay bulunan bir teslimat değil ki adeta imdb'de kaybolmuş kargo takip numarası gibi.
bugünkü dizilerde o oyunculuk yok, o sabırlı bakış yok, hız devri bitti mi diye sinir basıyor.

türkan şoray denince akla gelen yalnızca yeşilçam yıldızlığı değil, bir dönemin sinema anlayışı falan da oluyor. oyunculuk tarafında dönemin kişisel hayatıyla iç içe geçen bir şöhreti var, bu iki tarafı ayırıp bakmak daha doğru olur bence.

bir yandan sinemaya kazandırdığı yaklaşım masada, diğer yandan dönemin magazin basını da ayrı bir konu; dengeli bakınca sadece 'kraliçe' yaftasıyla geçiştirilemeyecek kadar katmanlı bir isim olduğu ortaya çıkıyor.